Ένας θάνατος στην οικογένεια

Η τελευταία γιορτή του χρόνου

«Για την καρδιά τα πράγματα είναι απλά: χτυπάει όσο μπορεί. Μετά σταματάει. Αργά ή γρήγορα, κάποια στιγμή, αυτή η παλμική κίνηση παύει από μόνη της, και το αίμα αρχίζει να τρέχει προς το χαμηλότερο σημείο του σώματος, όπου μαζεύεται σε μια μικρή λιμνούλα, εξωτερικά ίδια με μια σκουρωπή μελανιά στο δέρμα που γίνεται όλο και πιο λευκό, ενώ η θερμοκρασία πέφτει, τα μέλη κοκαλώνουν και τα έντερα αδειάζουν».*

Ήταν παράξενος αυτός ο Δεκέμβρης. Αφού ήρθε και αφάνισε ξαφνικά ένα ακόμη μέλος της οικογένειάς μας, αρρώστησε ο μικρός και όσο πονούσε η κοιλίτσα του σκεφτόμουν ότι μάλλον δεν μπορούσε να χωνέψει ότι θα μεγαλώσει χωρίς παππού.

Φυσικά· φυσικά ο θάνατος ενός πατέρα είναι ο θάνατος του δικού μου πατέρα. Όμως πλέον οπλισμένη στα 40 μου με ό,τι μπορεί κάποιος να οπλιστεί, δεν είναι κιόλας. Το να σε αγγίζουν βαθιά τα προβλήματα των άλλων, και να προσπαθείς κιόλας να λύσεις τα αινίγματα της ύπαρξης ή της βίαιης διακοπής της, είναι μάταιο. Και όχι μόνο· είναι και αυτάρεσκο και εντελώς εγωκεντρικό. Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι έχει μεγαλύτερη αξία να κοιτάζεις από το παράθυρο τη ζωή να εκτυλίσσεται παρά να αδράττεις κάθε μέρα με φούρια. Αν με ρωτάς, κάτι κερδίζεις και κάτι χάνεις και στις δύο περιπτώσεις.

Όταν πεθαίνει κάποιος, πεθαίνει ξανά ο Γιάννης. Είναι ξανά 31 ετών, έχει ξυρισμένο κεφάλι και μ’αρέσει να γδέρνω την παλάμη του χεριού μου πάνω του, μια φορά φιλιόμαστε αλλά συνήθως ακούμε μουσική και μου λέει πως δεν πιστεύει πώς γίνεται να είμαι μόνη· αρκούν, πιστεύει, μερικές μέρες για να με ερωτευτείς παράφορα. Γελάω σε τέτοια σχόλια και κάθε Κυριακή που περνάμε με πορτό και τσιγάρα στο Kinky στην Αβραμιώτου εξιστορώ άλλον έναν τυχάρπαστο έρωτα. Είναι όλοι τους υπέροχοι, είναι όλοι τους αυτάρεσκοι και ηλίθιοι.

Αλλά κάπου χρησιμεύει και η ηλιθιότητα. Γιατί όσο περνούν τα χρόνια και ακούω το ίδιο παραμύθι, 40άρηδες άντρες του σιναφιού μου που βαυκαλίζονται και γοητεύονται, πόσο ταιριαστά, από υπέροχες γυναίκες κι έπειτα, ξαφνικά, θέλουν εντελώς διαφορετικά πράγματα - σκέφτομαι: δεν πειράζει, είμαστε πιο έξυπνες και ο άλλος τίτλος αν δεν είχε πεθάνει ο Πατρίς θα ήταν «Γιατί είστε έτσι» the sequel. Κάποιο εντελώς δυστυχισμένο αγόρι πριν μερικούς μήνες μου είπε ότι έχω ανάγκη να ερωτευτώ και το πίστεψα, αλλά εντελώς απρόσμενα, ερωτεύτηκα κάτι που δεν ήταν ξένο και δεν ήταν σώμα και σίγουρα δεν ήταν ο συνδυασμός των δύο.

Αυτό το κείμενο είναι σκόρπιες σκέψεις και είναι εντάξει αυτό γιατί είναι η πρώτη χρονιά που νιώθω Χριστούγεννα εδώ και πολλούς χειμώνες, ίσως είναι η πρώτη χρονιά που δεν αισθάνομαι θλίψη, ίσως φταίνε τα φάρμακα που δούλεψαν, τα σχέδια κατάκτησης του κόσμου που προχωράνε και η ειρήνη με το παρελθόν που αν δεν ήταν τόσο ανούσιο στο μάτι των τρίτων, μπορεί να το μοιραζόμουν εδώ.

Πριν από πολλά χρόνια, ανήμερα Χριστουγέννων φλέρταρα με έναν συγγραφέα. Κρατήσαμε μόλις λίγες μέρες αλλά προλάβαμε και φάγαμε στο πανάθλιο γαλλικό εστιατόριο στα Πετράλωνα που τότε κρίναμε ωραίο όπως τόσα και τόσα μέτρια πράγματα στα 00ς. Έλαβα κι ένα αλεξανδρινό από μια άλλη ιστορία και πίστεψα ότι μπορώ να πιάσω στα δάχτυλά μου τα φύλλα του και να κρατήσω το κόκκινο που ήταν η καρδιά μου και ήταν σπασμένη για λίγο ακόμη, μέχρι να ξεθυμάνει το αλκοόλ από μέσα μου. Ήταν πια η επομένη των Χριστουγέννων και είχα ξυπνήσει ζαλισμένη. Κάποιος χλιαρός τύπος που θα έπρεπε να ήταν φίλος και ίσως ήταν, έφτιαχνε καφέ σε μια καφετιέρα που μου είχε φέρει δώρο για τα πρωινά που θα ξυπνούσε σε μια γκαρσονιέρα που πλήρωνα αδρά για μια σπιθαμή θέας στην Ακρόπολη. Είχα ένα κόκκινο έπιπλο από το ΙΚΕΑ και τα βιβλία μου ήταν όλα στο πάτωμα. Τα ίδια βιβλία θα κουβαλούσα μπρος πίσω στο μετέπειτα μακρινό σπίτι μου.

Είναι παραμονή Χριστουγέννων, είμαστε πάλι μείον ένας όπως έμελλε να συμβεί και παλιά, κάπως εγώ νιώθω πιο πλήρης, ίσως γιατί απλά παρατηρώ και έτσι ίσως και να μπορεί κάποιος να ακουμπήσει πάνω μου και να μη σωριαστώ, αλλά πραγματικά να μη σωριαστώ, όχι να το πω αλλά να το πάρω πίσω όταν ζορίσει η φάση, όχι ότι δε θα ζορίσει ποτέ ξανά, αλλά οι θεωρίες συνωμοσίας του καημένου ταλαιπωρημένου και ίσως τρελού μυαλού μου, αυτού που βλέπει γεμιστά χριστουγεννιάτικα πουλιά και σκέφτεται σταματημένες καρδιές, έχουν τελειώσει και στη θέση τους έχουν μπει όλοι αυτοί οι άνθρωποι που δεν πέθαναν, γιατί δεν πεθαίνουν ποτέ οι άνθρωποι, μη γελιέστε, κάθε που είναι Χριστούγεννα βλέπω οικογενειακά τραπέζια της εφηβείας μου και πιο μετά και είναι τόσο καθηλωτικά, που σίγουρα δεν πέθανε κανείς, απλά έγιναν όλοι κάτι πιο λείο, κάτι που γίνεται επιτέλους να καταπιώ.

Ο Νικόλας έγινε καλά. 17 μέρες μετά, τον είδα να τραγουδάει τα κάλαντα στο σχολείο και έκλαψα γοερά, ο σύντροφός μου δεν το κατάλαβε, και με κορόιδεψε ότι υπερβάλλω αλλά του θύμισα τα φάρμακα που παίρνω για να μη σπάω κάθε φορά που βλέπω μικρά παιδιά.

Τρόμαξε κι αυτός, είναι Χριστούγεννα κι έπιασα να διαβάσω το Μύθο του Σίσυφου: Το μόνο φιλοσοφικό ερώτημα είναι η αυτοκτονία, του πέταξα ενώ ανακάτευε τα ξύλα στη φωτιά. Ίσως είναι λίγο νωρίς για αστεία με θάνατο, το ξέρω, το ξέρω, αλλά κάποτε το βίωσα αλλιώς, ήταν 2009 και τη μέρα που πέθανε ο δικός μου πατέρας θεώρησα σκόπιμο να δω - ξανά - το Funny Games του Χάνεκε.

Αυτή τη φορά έφαγα τάπας σ’ένα ισπανικό χωριό στην Ανδαλουσία γιατί η ζωή είχε οδηγήσει εκεί τον Πατρίς και δεν είχα γνώμη επ’αυτού. Μ’αρέσει να μην έχω γνώμη για τα πράγματα. Όπως μ’αρέσουν, κατάλαβα πριν λίγο, τα παιχνίδια γνώσεων. Στη γνώση δε χρειάζεται να συμφωνείς, χρειάζεται μόνο να ελπίζεις ότι αν μαζέψεις πολλή, δε θα σαπίσεις σαν κορμός δέντρου που έπεσε κατά τη διάρκεια μιας μανιασμένης καταιγίδας.

Αυτά τα Χριστούγεννα είμαστε λιγότεροι, ξανά. Κάθε Χριστούγεννα σκέφτομαι τους δικούς μου απόντες, και μου λείπει ο Γιάννης. Αλλά αυτή τη φορά ο μικρός μου δικτάτορας με είπε «η αγάπη μου».

Ποιο είπαμε ότι είναι το μόνο φιλοσοφικό ερώτημα;

• Καρλ Ούβε Κνάουσγκαρντ, Ένας θάνατος στην οικογένεια, Εκδ. Καστανιώτης